Cari Hesap Ekstresi Nedir?
Nasıl Okunur?

Ekstre Ne İşe Yarar?

Ekstrenin amacı iki tarafın kayıtlarını karşılaştırmasıdır: siz kendi cari hesap kayıtlarınızdan bir belge üretirsiniz, karşı taraf da kendi kayıtlarıyla karşılaştırır. İkisi eşleşiyorsa mutabakat sağlanmış olur; eşleşmiyorsa hangi satırda ayrıldığınızı bulup düzeltirsiniz. Ekstre olmadan bu karşılaştırma sözlü "bende böyle görünüyor" tartışmasına döner ve genelde ikna edici olmaz; yazılı, tarihli ve numaralı satırlarla giden bir belge çok daha güvenilirdir.

Ekstredeki Sütunlar Ne Anlama Gelir?

Ekstre satırları genelde şu sütunları taşır: tarih, işlem türü, açıklama, borç, alacak ve bakiye. "Borç" ve "alacak" kelimeleri muhasebe dilinde kullanılır ve her zaman cari hesabın kendi tarafından yazılır — ekranda gördüğünüz "satış", "tahsilat" gibi günlük konuşma etiketleriyle aynı şey değildir. Bir müşteri ekstresinde:

• Borç: müşteriye yaptığınız satış — müşterinin size olan borcunu artırır.
• Alacak: müşteriden aldığınız tahsilat — borcunu azaltır.
• Bakiye: o satıra kadar gelen net tutar; pozitifse müşteri size borçludur.

Bakiyenin yanında sık görülen B/A ibaresi bu yönü kısaca özetler: B "Borçlu", A "Alacaklı" demektir. Bakiye satırında "B" yazıyorsa cari (müşteri veya tedarikçi) size borçludur; "A" yazıyorsa siz ona borçlusunuzdur.

Devir Bakiyesi Nedir?

Ekstre belirli bir dönem için üretilir — örneğin "1 Eylül – 30 Eylül". Ama cari hesabın geçmişi o tarihten önce de vardır. İşte bu geçmişin net sonucu, dönemin ilk satırına "Devir" olarak taşınır: "Önceki dönemden devreden bakiye". Devir bakiyesi yanlış ya da eksikse dönem içindeki bütün satırların yürüyen bakiyesi de kayar; bu yüzden bir ekstreyi okurken ilk bakılması gereken satır her zaman devir satırıdır.

Örnek Bir Ekstre Nasıl Görünür?

Aşağıda, bir tedarikçi ekstresinin basitleştirilmiş bir kesiti var. "+" sütunu bakiyeyi artıran işlemi (tedarikçiden alım), "−" sütunu azaltan işlemi (tedarikçiye ödeme) gösteriyor:

Bakiye sütununda A yazması, dönem boyunca tedarikçiye 500 TL borçlu kaldığınızı gösterir. Bakiye satırdan satıra değişse de B/A harfi sabit kalabilir — önemli olan tutarın büyüyüp küçülmesi, yönün ne zaman değiştiğidir. Yön değiştiği anda harf de B'den A'ya (ya da tersine) döner.

Dönem Seçimi Neden Önemlidir?

Ekstrenin kapsadığı dönem, hesabın hangi kesitini göreceğinizi belirler. Bu ay, bu yıl ya da özel bir tarih aralığı seçebileceğiniz hazır seçeneklerle çalışmak, her seferinde tarihleri elle yazmaktan hızlıdır. Mutabakat için genelde karşı tarafın istediği dönem esas alınır — örneğin bir tedarikçi "geçen ayın ekstresini gönderir misiniz" dediğinde, sadece o ay için filtrelenmiş, devir bakiyesi doğru hesaplanmış bir belge üretmeniz gerekir.

Mutabakat İçin Ekstre Nasıl Kullanılır?

Mutabakat, iki tarafın bakiyesinin aynı rakamda buluşmasıdır. Pratikte şu sırayı izleyin: önce devir bakiyesinin doğru olduğunu doğrulayın, sonra dönem içindeki satırları karşı tarafın kendi kayıtlarıyla tek tek karşılaştırın, son olarak kapanış bakiyesinin eşleştiğini kontrol edin. Fark varsa genelde tek bir satırda gizlidir — eksik girilmiş bir tahsilat, iki kez kaydedilmiş bir fatura ya da yanlış tarihe düşmüş bir işlem. Ekstredeki her satırın belge numarası veya açıklaması, bu satırı hızlıca bulmanızı sağlar. Yoğun çalıştığınız cariler için mutabakatı yıl sonuna bırakmak yerine ayda bir, hatta üç ayda bir tekrarlamak, hatayı küçükken yakalamanızı sağlar; fark birkaç işlemle sınırlıyken bulmak, on iki aylık bir yığını didiklemekten çok daha kolaydır. Mutabakat sonrası kalan bakiyeyi tahsil etme adımları için tahsilat takibi rehberimize bakabilirsiniz.

Ekstreyi Müşteriye Nasıl İletirsiniz?

Ekstreyi PDF olarak indirip kendi WhatsApp'ınız veya e-postanızdan ekleyerek gönderebilir, ya da ekrandaki hazır düğmeyle kısa bir bakiye özetini WhatsApp/e-posta üzerinden doğrudan iletebilirsiniz — her iki yolda da mesaj sizin kendi hesabınızdan gider, üçüncü bir servis araya girmez. Toplu karşılaştırma yapacaksanız aynı dönem verisini CSV olarak dışa aktarıp Excel'de işleyebilirsiniz.

Sık Yapılan Okuma Hataları

• Devir satırını atlayıp dönem içi toplamları "tüm bakiye" sanmak.
• Borç/alacak kelimelerini günlük konuşmadaki "o bana borçlu" anlamıyla karıştırmak — ekstrede bu daima cari hesabın kendi tarafından yazılır.
• Farklı dönem filtreleriyle üretilmiş iki ekstreyi karşılaştırmak (biri "bu ay", diğeri "tümü") ve rakamların tutmamasına şaşırmak.
• Peşin işlemleri bakiyeye dahil sanmak; oysa bunlar borç doğurmadığı için ayrı bir bilgi notunda kalır.

Veresiye ve cari hesap konusundaki diğer yazılarımıza blog sayfamızdan ulaşabilir, esnaf dilindeki karşılığı için veresiye takip programı yazımıza bakabilirsiniz.