Cari Hesap Ne Demek?
Bir işletmenin belirli bir müşteri veya tedarikçiyle yaptığı tüm mali işlemlerin (satış, satın alma, ödeme, tahsilat) kayıt altında tutulduğu hesaba cari hesapdenir. Cari kelimesi "aktif, süregelen" anlamına gelir; çünkü bu hesaplar ticari ilişki boyunca sürekli güncellenir. Esnaf dilinde vadeli/borç verilen mal veya paranın kaydı genellikle "veresiye" olarak anılır; veresiyeye özel anlatım için veresiye takip programı sayfasını inceleyebilirsiniz.
Cari Takip Neden Önemlidir?
Bir işletmenin sağlıklı nakit akışını koruyabilmesi için kimin ne kadar borçlu olduğunu, hangi alacakların vade tarihini geçtiğini ve tedarikçilere ne kadar ödeme yapıldığını bilmesi kritik önem taşır. Manuel takip (kâğıt veya Excel) bu ihtiyacı zaman alıcı ve hataya açık biçimde karşılar; oysa modern bir cari takip programı bunu anlık ve otomatik olarak sağlar.
Cari Takip Programı ile Neler Yapabilirsiniz?
- Müşteri ve tedarikçi bakiyelerini anlık görüntüleyin
- Vadesi geçmiş alacakları otomatik takip edin
- Çek, senet ve tahsilat süreçlerini tek yerden yönetin
- Satış, tahsilat ve ödemeleri cari kartlara bağlayın
- Dönemsel bakiye ekstreleri ve raporlar alın
- Çok kullanıcılı ekip erişimi ile birlikte çalışın
Cari Takip Nasıl Yapılır?
Geleneksel yöntemde işletmeler her müşteri için ayrı bir hesap defteri veya Excel sayfası tutardı. Modern yaklaşımda ise:
- Müşteri veya tedarikçi kartı oluşturulur.
- Her işlem (satış faturası, ödeme, iade) ilgili cari karta işlenir.
- Program otomatik olarak bakiyeyi günceller ve vade uyarıları gönderir.
- Dönemsel ekstreler müşterilere e-posta ile iletilir.
- Raporlar üzerinden alacak yaşlandırması ve nakit akış tahmini yapılır.
Örnek: Bir Müşterinin Cari Ekstresi
Aşağıdaki ekstre, vadeli çalışan bir müşterinin hesabının nasıl okunduğunu gösterir (rakamlar örnektir). Satış müşteriyi borçlandırır, tahsilat bakiyeyi düşürür; son satırdaki bakiye müşterinin o gün itibarıyla size olan borcudur.
| Tarih | İşlem | Borç | Alacak | Bakiye |
|---|---|---|---|---|
| 03.03.2026 | Vadeli satış | 12.000 | — | 12.000 |
| 10.03.2026 | Nakit tahsilat | — | 5.000 | 7.000 |
| 20.03.2026 | Vadeli satış | 3.500 | — | 10.500 |
| 25.03.2026 | Çek ile tahsilat | — | 4.000 | 6.500 |
Son bakiye 6.500 TL ise müşteri hâlâ bu tutarda borçludur; bunun ne kadarının vadesi geçtiğini görmek için alacak yaşlandırma raporuna bakılır. Ekstrenin nasıl okunup paylaşılacağını cari hesap ekstresi rehberinde bulabilirsiniz.
Cari Hesap Türleri
- Müşteri carisi: Size satış yapılan taraf; bakiye, müşterinin size olan borcunu gösterir.
- Tedarikçi carisi: Sizin mal veya hizmet aldığınız taraf; bakiye, sizin tedarikçiye olan borcunuzu gösterir.
- Hem müşteri hem tedarikçi: Aynı kişi veya firmayla iki yönlü çalışıyorsanız tek kartta takip edilir; alacak ve borç birbirinden mahsup edilebilir.
Cari Takipte Sık Yapılan Hatalar
- Aynı müşteri için birden fazla kart açmak. Bakiye bölünür, gerçek durum görünmez.
- Tahsilatı cariye işlemeden yalnız kasaya yazmak. Kasa doğru görünür ama müşterinin borcu düşmez.
- Vade tarihi girmemek. Hangi alacağın ne zaman tahsil edileceği belli olmaz; nakit planı yapılamaz.
- Ekstreyi karşı tarafla hiç karşılaştırmamak. Farklar birikir; düzenli cari mutabakat bu yüzden gerekir.
- Limitsiz vadeli satış. Müşteri başına bir üst sınır koymak için veresiye limiti rehberine bakın.
Hangi İşletmeler Cari Takip Programı Kullanmalı?
Birden fazla müşteri veya tedarikçiyle düzenli çalışan her işletme; bakkal, toptancı, inşaat firması, tekstil atölyesi, muhasebe bürosu veya IT şirketi olsun — cari takipten fayda görecektir. Özellikle vadeli satış yapan ve tahsilat süreleri uzun olan sektörlerde cari takip programı vazgeçilmezdir.