Nakit Akım Tablosu Nasıl Hazırlanır? Esnaf İçin Basit Yapı

Nakit akım tablosu nedir, esnafa ne sağlar?

Nakit akım tablosu, belirli bir dönemde kasanıza ve bankanıza giren ve çıkan parayı gösteren tablodur. Gelir tablosu satışı satış anında yazar; nakit tablosu ise parayı gerçekten eline aldığın ya da ödediğin güne bakar. İşte bu fark yüzünden kâr eden bir işletme bile ay sonunda tedarikçiye ödeme yapamayabilir.

Esnaf için tablonun asıl değeri geleceğe bakmasıdır. Geçmişte ne olduğunu gösteren bir rapordan çok, önümüzdeki dört ya da sekiz haftanın nakit durumunu gösteren bir uyarı sistemi olarak düşünün. Vadesi gelen çek, kira, maaş ve toptancı ödemesi aynı haftaya yığılıyorsa bunu tablodan önceden fark edip tahsilatı öne çekebilir ya da ödemeyi kaydırabilirsiniz. Konuya genel bakış için küçük işletmelerde nakit akışı yönetimi yazımıza da göz atabilirsiniz.

Tabloda hangi bölümler olmalı?

Basit bir nakit akım tablosu dört bölümden oluşur. Bu yapı, nakit akışı konusunda yayımlanan genel kaynaklarda da ortak olan temel mantıktır.

• Dönem başı nakit bakiyesi: kasadaki nakit ile banka hesaplarındaki paranın toplamı.
• Nakit girişleri: peşin satışlar, veresiye tahsilatları, vadesi gelen çekler, diğer girişler.
• Nakit çıkışları: tedarikçi ödemeleri, kira, personel, vergi ve sosyal güvenlik primleri, giderler, kredi taksitleri.
• Dönem sonu bakiye: dönem başı bakiye, artı girişler, eksi çıkışlar.

Dönem sonu bakiye bir sonraki dönemin başı olur; böylece tablo haftadan haftaya zincir gibi birbirine bağlanır. Büyük şirketlerin tablosunda işletme, yatırım ve finansman faaliyetleri diye üç ana grup bulunur. Esnaf için bu üç grubu da küçük bir şekilde kullanabilirsiniz: yatırım satırına makine ya da araç alımını, finansman satırına kredi çekişini ve taksit ödemelerini yazarsınız.

Doğrudan yöntem nakit akış tablosu mu, dolaylı yöntem mi?

Nakit akış tablosu iki yöntemle hazırlanır. Doğrudan yöntem nakit akış tablosunda tahsilatlar ve ödemeler tek tek listelenir: şu müşteriden şu tarihte bu kadar girecek, şu tedarikçiye şu tarihte bu kadar çıkacak. Dolaylı yöntemde ise net dönem kârından yola çıkılır; amortisman gibi nakit olmayan giderler eklenir, stok, alacak ve borç değişimleri düzeltilir.

Esnaf için doğrudan yöntem açık ara daha uygundur. Nedeni basit: geleceği göstermesi gereken tablo, tek tek tahsilat ve ödeme kalemlerini bilmeyi gerektirir. Dolaylı yöntem geçmiş dönemi açıklamak için kullanılır ve kâr, bilanço, amortisman gibi kavramlara hâkim olmayı ister. Mali müşaviriniz yıl sonu için dolaylı yöntemle bir tablo hazırlıyorsa bu ayrı bir iştir; sizin günlük işiniz doğrudan yöntemle haftalık öngörü tablosudur.

Veresiye ve cari kayıtlardan tabloya nasıl geçilir?

Esnafın en güçlü veri kaynağı cari hesaplar ve veresiye defteridir. Tabloya geçişin mantığı şudur: her açık alacağın bir vadesi, her açık borcun da bir ödeme günü vardır. Bunları ilgili haftanın sütununa yazarsınız.

1. Cari hesap listenizden açık alacakları çıkarın; her biri için beklenen tahsilat tarihini yazın.
2. Müşterinin geçmiş ödeme alışkanlığına bakın; her zaman geç ödeyen müşteriyi vadesinden bir iki hafta sonraya koyun.
3. Açık borçlarınızı ödeme günleriyle birlikte çıkış satırlarına yazın.
4. Çek ve senetleri düzenlendiği güne değil vade gününe yazın.
5. Kira, maaş, vergi gibi düzenli giderleri her hafta ya da ay ilgili tarihe yerleştirin.

Veresiye kayıtlarınız düzenli değilse tablo da yanlış çıkar. Bu noktada veresiye defteri nasıl tutulur yazımız ve alacak yaşlandırma raporu yazımız tahsilat tahminlerinizi gerçekçi kılmanıza yardımcı olur.

Basit nakit akış tablosu örneği nasıl görünür?

Aşağıda tamamen kurgusal ve rakamsız bir yapı var; satırları kendi işinize göre doldurabilirsiniz. Haftalık sütunlar için dört hafta yeterlidir, hazırsanız sekiz haftaya çıkarın.

Dönem sonu bakiye herhangi bir haftada sıfırın altına düşüyorsa o hafta nakit açığı var demektir. Önlemi o haftadan önce almanız gerekir.

Nakit akış tablosu Excel örneği ile nasıl kurulur?

Tablo için tek bir resmî format yoktur; her işletme kendi ihtiyacına göre düzenleyebilir. Excel'de kurmak için yukarıdaki yapıyı bire bir taşıyabilirsiniz. Sütunlara haftaları, satırlara kalemleri yazın.

• Dönem sonu bakiye satırına toplam giriş eksi toplam çıkış formülünü ekleyin.
• Bir sonraki haftanın dönem başı hücresini, önceki haftanın dönem sonu hücresine bağlayın.
• Bakiye sıfırın altına düşünce hücrenin kırmızıya dönmesi için koşullu biçimlendirme kullanın.
• Tahmin ve gerçekleşen için iki ayrı satır tutun; haftalık fark görünür olsun.
• Her hafta başı tabloyu güncelleyin; bir kere kurup bırakmayın.

Excel küçük işletme için iyi bir başlangıçtır ama elle girilen her rakam hata riskidir. Cari kayıtlarınız ayrı bir yerdeyse iki yerde aynı bilgiyi güncellemek zorunda kalırsınız; bu da tabloyu bırakmanın en yaygın nedenidir.

Tahmin yaparken hangi hatalar tabloyu bozar?

Nakit akışı takibi küçük işletme için çoğu zaman aynı birkaç hatadan bozulur. Bunları bilmek, tablonun güvenilir kalmasını sağlar.

• Veresiye alacaklarının tamamını vadesinde tahsil edilecekmiş gibi yazmak.
• Çeki vade gününe değil, alındığı güne yazmak.
• Vergi, sigorta primi ve kredi taksiti gibi düzenli ama unutulan çıkışları eklememek.
• Tabloyu ay başında yapıp hafta içinde güncellememek.
• Kasa ile banka bakiyesini gerçek rakamla eşleştirmemek.
• Kişisel harcamaları işletme kasasından ayırmamak.

Tahsilat tahminlerini temkinli, ödeme tahminlerini ise gerçekçi tutmak iyi bir kuraldır. Yeni bir kalem eklerken ödeme gününü bilmiyorsanız en erken ihtimale göre yazın. Ödemeleri planlamak için tedarikçi ödeme planı yazımızdaki yöntem de işinize yarar.

Yasal zorunluluk ve mali müşavir konusu

Nakit akış tablosu, Türkiye Muhasebe Standartları kapsamında TMS 7 ile düzenlenir ve doğrudan ve dolaylı olmak üzere iki yöntemle hazırlanır. Küçük işletmenin bu tabloyu hazırlamasının zorunlu olup olmadığı, işletmenin türüne ve tuttuğu deftere göre değişir; bu konuyu resmî mevzuat metinlerinden ve mali müşavirinizden teyit etmeniz gerekir. Güncel tebliğ ve standart metinleri için Gelir İdaresi Başkanlığı ve mevzuat kaynakları esas alınmalıdır.

Burada anlattığımız haftalık tablo ise yasal bir beyan belgesi değil, kendi karar verme aracınızdır. Yani formatını, sütun sayısını ve kalemlerini istediğiniz gibi belirleyebilirsiniz. Vergisel sonuç doğuracak bir işlem yapacaksanız mali müşavirinize danışın; nakit tablonuz da ona işletmenin durumunu anlatmak için iyi bir yardımcı olur.

Tabloyu cari kayıtlarla otomatik beslemek ister misiniz?

Tablonun en zahmetli kısmı, her hafta cari hesaplardan açık alacak ve borçları elle çıkarmaktır. Cari takibi ve kasa-banka hareketlerini tek yerde tutarsanız bu bilgiler zaten elinizin altındadır. Ön muhasebe programımızda cari hesaplar, kasa ve banka, çek ve senet ile raporlar bir arada durur; vadesi gelen alacak ve borçları görüp tablonuzu bu kayıtlardan beslersiniz. Sınırsız cari ve işlem olduğu için büyüdükçe kayıtlarınız sınırlanmaz. Cari tarafını ayrıca cari takip programı sayfasından inceleyebilirsiniz.

Esnaf Cari'yi 14 gün ücretsiz deneyebilirsiniz; kredi kartı gerekmez. Kendi cari ve vade kayıtlarınızı girip önümüzdeki haftaların nakit durumunu görürseniz tablonun işinize yarayıp yaramadığını kısa sürede anlarsınız. Fiyatı belirleyen etkenler için fiyatlandırma sayfasına bakabilirsiniz.

Not: Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; hukuki, mali veya vergi danışmanlığı yerine geçmez. Mevzuat, süreler ve tutarlar değişebilir; kararınızdan önce güncel resmî kaynaklara ve mali müşavirinize ya da avukatınıza başvurun.