Çek Ciro Etme Nasıl Yapılır? Tedarikçiye Devir Adımları

Çek ciro etme nasıl yapılır: 5 adımda süreç

Müşterinizden aldığınız çeki mal aldığınız tedarikçiye devretmek için şu sırayı izleyin:

1. Çekin ön yüzünü kontrol edin: tutar, tarih, düzenleyen imzası, banka seri numarası ve karekod eksiksiz mi.
2. Arka yüzdeki ciro alanını bulun ve daha önceki cirolar varsa sıranın kesintisiz olduğundan emin olun.
3. Firma kaşenizi ciro alanına net biçimde basın.
4. Yetkili imzanızı kaşenin üzerine ya da yanına atın; birden fazla yetkili varsa her birinin imzası bulunmalıdır.
5. Tam ciro yapacaksanız devralan tedarikçinin adını açıkça yazın, sonra çeki teslim edin ve teslimi kayda geçirin.

Bu adımların hiçbiri için noter ya da banka işlemi gerekmez. Asıl dikkat edilecek nokta, yazının okunaklı olması ve ciro silsilesinde boşluk bırakılmamasıdır. Çek elinize geçtiği andan itibaren hangi aşamada olduğunu not etmek, ileride yaşanabilecek anlaşmazlıkları da önler.

Çekin arkasına hangi bilgiler yazılır?

Ciro, çekin arka yüzünde ciro için ayrılan alana yapılır. Bu alana en az ciro edenin, yani sizin firma kaşeniz ve yetkili imzanız gelir. Tam ciro yapıyorsanız devralan kişinin ya da firmanın adı da yazılır. Şirket çekinde yetkili birden fazlaysa her yetkilinin imzası gerekir.

Uygulamada sık görülen hatalar şunlardır:

• Kaşenin taşması ya da okunmaması.
• İmzanın ciro alanı dışına atılması.
• Tarih ya da not gibi ek ibareler yazmak.
• Alt satıra ciro şartı eklemek.

Cironun kayıtsız ve şartsız olması gerekir. Örneğin "mal teslim edilirse geçerlidir" gibi bir şart yazmak doğru bir yöntem değildir; böyle bir anlaşmanız varsa bunu çek dışında, yazılı olarak ayrıca düzenleyin. Çekin zorunlu unsurlarının, yani düzenleme tarihinin, düzenleyenin imzasının, banka seri numarasının ve karekodun eksiksiz olduğunu da devretmeden önce kontrol edin; ön yüzde eksik olan bir çeki devralan kişi sorun yaşayabilir.

Tam ciro ile beyaz ciro farkı nedir?

Tam ciro ile beyaz ciro farkı, devralan kişinin adının yazılıp yazılmamasıdır. Tam ciroda çeki devralan kişi açıkça yazılır. Beyaz ciroda yalnızca ciro eden imzalar, devralan boş kalır.

Esnaf için pratik öneri: Tedarikçiye verdiğiniz çeklerde tam ciroyu tercih edin. Çek yolda kaybolursa ya da yanlış ele geçerse, devralan adı yazılı olduğu için sorunu çözmek kolaylaşır. Beyaz ciroyu yalnızca güvendiğiniz kişiyle ve çeki elden teslim ederken kullanın.

Çeki tedarikçiye verirken mal alımında nasıl ilerlenir?

Tedarikçiye devir, esnafın en sık yaptığı ciro türüdür. Müşteriden tahsilat olarak çek aldınız, toptancıdan mal alırken bu çeki ödeme aracı olarak veriyorsunuz. Bunu yaparken şu sırayı izleyin:

• Fatura ya da irsaliyedeki mal bedelini ve çek tutarını karşılaştırın.
• Çek vadesinin, tedarikçi ile anlaştığınız ödeme vadesine uyup uymadığına bakın.
• Çeki tam ciro ederek tedarikçinin adını yazın.
• Teslimde çekin ön ve arka yüzünün fotoğrafını ya da fotokopisini alın.
• Tedarikçiden çek teslim aldığına dair imzalı bir not isteyin.

Örneğin tutarı toptancıya olan borcunuzdan büyük bir çekiniz var. Çekin bir kısmını veremezsiniz; kısmi ciro geçersizdir. Çeki bütün olarak verip farkı toptancıdan nakit ya da banka transferiyle alabilir veya başka bir çekle ödemeyi tamamlayabilirsiniz. Tedarikçi ödemelerinizi planlarken bu farkı da hesaba katmak için tedarikçi ödeme planı yazımıza bakabilirsiniz.

Kısmi ciro neden yapılamaz, nama yazılı çek ne olur?

Kanunen çek bedelinin bir kısmının devri geçersizdir. Yani çekin yarısını bir tedarikçiye, yarısını bir başkasına ciro edemezsiniz. Çek tek bir bütün olarak devredilir. Ciro silsilesinin de kesintisiz ve usulüne uygun olması gerekir; ortada bir boşluk varsa devralan hak kazanmakta zorlanabilir.

Nama yazılı çekte temlikname konusu sık karıştırılır. Çekin ön yüzünde "emre" ibaresi varsa ciro serbestçe yapılır. Nama yazılı çeklerde ise ciro sırasında temlikname bulunması şartı aranır. Elinizdeki çekin hangi tür olduğundan emin değilseniz ciro etmeden önce bankanıza ya da hukukçunuza sorun. Kesin hukuki görüş için mali müşavirinize ve avukatınıza danışmanız en doğrusudur.

Ciro eden olarak sorumluluğunuz nedir?

Çeki ciro ettiğinizde devrettiğiniz çekten ciro eden olarak sorumlu olabilirsiniz. Yani çek karşılıksız çıkarsa, çeki devralan tedarikçi size de başvurabilir. Bu yüzden ciro etmeden önce şu kontrolleri yapın:

• Çeki düzenleyen müşterinin geçmiş ödeme davranışını gözden geçirin.
• Vadesi çok uzak çekleri ciro etmek yerine kendi portföyünüzde tutmayı düşünün.
• Kimlere hangi çekleri ciro ettiğinizi kayıt altına alın.

Çek karşılıksız çıktığında izlenecek yol için karşılıksız çek çıkarsa ne yapılmalı yazımızı okuyabilirsiniz. Hukuki sorumluluğun ayrıntıları kişiye ve olaya göre değişir; işlem yapmadan önce uzman görüşü almanız gerekir.

Ciro sonrası muhasebe kaydı nasıl tutulur?

Ciro sonrası kayıt, esnafın en çok atladığı noktadır. Çeki devrettiğinizde iki şey olur: Müşteriden aldığınız çek portföyünüzden çıkar, tedarikçiye olan borcunuz azalır. Defterde ve cari hesapta bu iki hareketin birbirine bağlı görünmesi gerekir. Aksi halde hem portföyde olmayan bir çek var görünür hem de tedarikçi bakiyesi yanlış kalır.

Her ciro işleminde şu bilgileri kayda geçirin:

• Çek numarası, banka, şube ve vade tarihi.
• Çeki düzenleyen müşteri.
• Ciro tarihi ve devralan tedarikçi.
• Tedarikçi cari hesabından düşülen tutar.
• Çekin son durumu: vadesi bekleniyor, ödendi, karşılıksız.

Hangi hesap koduna hangi kaydın yazılacağı muhasebe düzeninize göre değişir; bunu mali müşavirinizle netleştirin. Cari hesap tarafındaki bakiye uyumu için cari mutabakat yapmak, devredilen çeklerin tedarikçi tarafında da aynı şekilde görüldüğünü doğrulamanın sağlam yoludur.

Ciro sonrası çek takibini programla kolaylaştırmak

Defter ya da Excel ile çek takibinde en sık görülen sorunlar şunlardır: Devredilen çek hâlâ portföyde görünür, vade günü kaçar, tedarikçi bakiyesi güncellenmez, hangi çekin kimin elinde olduğu unutulur. Elle yapılan kayıtta iki ayrı yerde iki ayrı güncelleme gerektiği için hata ihtimali artar.

Esnaf Cari'nin cari hesaplar ile çek ve senet modülleri bu işi tek yerde toplar. Müşteriden aldığınız çeki portföye girer, tedarikçiye devredildiğinde durumunu güncellersiniz; tedarikçi cari hesabıyla birlikte takip edersiniz. Kasa ve banka hareketleri ile çek vadeleri aynı raporlarda görünür. Çek portföyünü nasıl düzenleyeceğinize dair ayrıntı için çek ve senet takibi yazımıza göz atabilir, çözüm tarafını ön muhasebe programı sayfamızda görebilirsiniz. Uygulama muhasebecilik hizmeti vermez; hesap kodu ve vergi konularında mali müşavirinize danışmaya devam edin.

Kayıtlarınızı düzene sokmaya nereden başlarsınız?

İlk adım, elinizdeki mevcut çeklerin listesini çıkarmaktır: hangileri portföyde, hangileri devredildi, hangilerinin vadesi yaklaşıyor. Sonra her devri tedarikçi cari hesabıyla eşleştirin. Bunu defterle yapabilirsiniz; ama çek sayınız arttıkça bir programa geçmek zaman kazandırır.

Esnaf Cari'yi 14 gün ücretsiz deneyebilirsiniz, kredi kartı gerekmez. Deneme süresinde mevcut çeklerinizi ve tedarikçi carilerinizi girip ciro akışınızı kendi verilerinizle görebilirsiniz. Paket ve kullanım ayrıntıları için fiyatlandırma sayfasına bakın; cari tarafını merak ediyorsanız cari takip programı sayfamız da yardımcı olur.

Not: Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; hukuki, mali veya vergi danışmanlığı yerine geçmez. Mevzuat, süreler ve tutarlar değişebilir; kararınızdan önce güncel resmî kaynaklara ve mali müşavirinize ya da avukatınıza başvurun.